Chiricahua Apache Text


17. Coyote Dances With the Prairie Dogs
Sam Kenoi

(17.1)
Ma'ye '7]tin ho[gho[n1'a.
Sil11do bi'4de nt==y47 sil11do ch'4n1]s3n1'ay1 n1in[tsoozn1'a.
Dl=='ye bigootash9 ho[gho[n1'a.
Dits8 n1int3n1'a.
Sil11do bi'4de nt==y4n7 yaadahyeestsoozn1'a.
Y4'a[tsin1'a.

(17.2)
'I'00'3go '1t'9n1'a.
Dl=='ye7 hich'88daagond4n1'a.
"D1nah7k'eh, yoshch'9sh9 daanahk1!"
daayii[nndin1'a.
D1'i[ch'3sh9 bich'88daah7keen1'a.

(17.3)
"D77k'eh! Dooh1] koogh2y1 sid1dago; d1nah7k'eh '8'daanahk1!"
daayii[ndin1'a.

(17.4)
N1go d1j7k'eh, dooh1] koogh2y1 sid1dago, baadaajiiskan1'a.

(17.5)
N1go goch'88y1daa[tin1'a.
"'!gha7, dzi[si'3'77y47 bik1ee, d1naagondzoogo 'i'00'3. Nahi'iinda'ni d77k'eh nah1naas7[tsee. '!d77d77 '44'7 '1sh9 n1n7[tsooz."
ndi n1go dahy4'a[tsin1'a.

(17.6)
"'(9y22da, d1kogo k -- dasakaa! Bik'4d4 got1l si'3go hi[kaa. D1goneedl9go hi[kaa."
ndin1'a Ma'ye7.

(17.7)
N1go:
"'Ao! '!h2h, k -- dasahkaa! D1kogo got1l nt'aa. Nahi'nda'n7 d77k'eh nah1naajiistseen1'a."
Dl=='ye7 daandin1'a.

(17.8)
N1go k -- dadaisk3n1'a.

(17.9)
N1go got1l nt'3n1'a.
Daa'jizhishn1'a.
Ma'ye7 '1daago[ndin1'a:
"Sh4daa'da['a! K1t'4go:

  '!gha7 dzi[si'37 '1sh9,
  N1y7][tsooz4,
  N1y7][tsooz4."

daadahndigo sh4aa'da['a"
Dl=='ye7 daayii[ndin1'a.

(17.10)
N1go Dl=='ye7 Ma'ye7 y4daa'di['an1'a.
"'!gha7 di[ntsaa7 si'3sh9,
N1y7[]tsooz4,
N1y7]tsooz4."
daandin1'a.

(17.11)
N1go t['44'00s'ahn1'a.

(17.12)
N1go Ma'ye7 '1ndin1'a:
"'Aa7 daa['ahk'aa7 d1[esh4go naht'igo, '17 Dl=7 dant==y47 d1[esh9go 'i[d= naht'igo daa'ahzhish. Goneedl9go '1gonas9!"
Ma'ye7 daagoo[ndin1'a.

(17.13)
'!koo Dl=='ye daa[ik'aa7 d1[esh9go ]t'in1'a.
Dl=='ye nt==y47 'i[d= d1[esh9go ]t'in1'a.

(17.14)
N1go Ma'ye7 '1n11dihndin1'a:
"T'4doodago hiiy1. D1naagondzoogo 'i'00'3. '&[ts4 k==h4zh8 'iishx11sh. K'aad4go nahaan1nshghee. Goneedl9go '1gonas8!"
Dl=='ye7 daayii[ndin1'a.

(17.15)
N1go Dl=='ye7 t'4doodago got1l yiis'3n1'a.
Ma'ye7 ko'y1 'oo[ghon1'a.
Daagogootan7 kaitah7[ghon1'a.
'Idaagoi'1]n7 d77k'eh kaadaan1daagodeezin1'a.

(17.16)
N1go ts4[kanee ntsaa7 '00'17 yaah7[ghon1'a.
{i' k'4y7]tin1'a.
Daa'jizhishnzh8 goch'88n1yag44[n1'a.
'!h11n4sh9 n0o[gho[n1go, goyanden1'a.

(17.17)
"'!gh1t'4go goneedl9goy4!"
ndigo goyannden1'a.
Naan1'azhishn1'a.
Goghee'y1.
{7n1daago[ch7n1'a gishibe.

(17.18)
N1go Dl=='ye7 [i' '1daabii[ndin1'a:
"Y4! k'as3 hagoj00[haal!"
daabii[ndin1'a.

(17.19)
N1go M1'ye7 '1ndin1'a:
"Dooda! Doonah7ndii'4daad8da! k1shdzaa, dishnd7, nahi'nda'7 nah1bi[naagonshdzood3!"

D1'aaee, naan1'azhishgo, [i' k'as3 han11g00[haal.

(17.20)
N1go [i' '1n11daabii[ndi:
"K'as3 hago joo[haal!"

N11daadihndi.

(17.21)
N1go Ma'ye7 '1ndi:
"Dooda! K1shdzaa, dishndi! K1shdzaa, dishndi, nahi'nda'7 nah1naas7[tseed3!"
Dl=='ye7 daayii[ndin1'a.

(17.22)
N1go goghe'ee gish7 yee[7n1daago[ch7go naan1'azhishn1'a.
D1h1goohndii, gotaajiist['izhn1'a.
Naagoostseen1'a.
Gokoogh2ny1 'i[adaasgeeskan1'a.
D1'1kaa gotaan1n0o[gho[n1'a.
Gotaajiit['izhgo, d77k'eh naagoostseen1'a.

(17.23)
N1go, '1]deeda, k -- nzh8 nn1daagoigeen1'a.
D77k'eh 'i[y4n1goyeesg9n1'a.
K -- n7 'i[ch'3y7]ziin1'a.
D77k'eh '1zh8 'igoyeesndiln1'a.
N1go k -- ni gok'een1yiiziin1'a.

(17.24)
"Nzh=n4go sh1daa'it'ees."
ndin1'a.

(17.25)
N1go chaagos'ohy1 dits8 '00'17 bit['1y1 neest9n1'a.
'Ii[haazhn1'a.
D1'i[hoshgo k'ad4 'i'00'3n1'a.
'!d3, 'i[hoshd3, }d07 baahan1'00zin1'a.
Dl=='ye daa[ik'aan7 d7k'eh baaya[gha[n1'a.
Dl=='ye d1s7nt==y47 d1naaki4 '1kaa b1nn1y7]l1n1'a.

(17.26)
!koo }d077 goch'3'oo[ghon1'a.
K'ad4 'i'00'3go Ma'yen7 ch'7n1dzin1'a.
N1diidz1n1'ago '1ndin1'a:
"'I'y00sht'ood."
ndin1'a.

(17.27)
Dl=='ye ts7y00jaanzh8 n0o[gho[n1'a.
Ts7ghe' naa'itsin1'a gish7bee.
Naakin1h7 nt==y47 '1kaa b1nn1j7]lan7 hay4'00[tsin1'a.

(17.28)
"D77d77 'ii[k0."
ndigo, t'3y1 yee'deesd44ln1'a.
'!7[i'n7 diik'eh ch'4h1ineest3n1'a.

(17.29)
N1go, bi['ii[k0go, binde'y1go d1doodees'9day1 'iy00[d44ln7 n1yinl1y1 ya[gha[n1'a.