Chiricahua Apache Text


18. Coyote Marries his Own Daughter
Sam Kenoi

(18.1)
Ma'ye biche'shke [3go hi[naaheest3n1'a.
Bijeek5' '7[ts4naagh1] ]n1nzh=.
Yaab00ndiin1'a.

(18.2)
N1go kaa'7godeest9n1'a.
Bigha'isdz1] '1i[nd7n1'a.
"Doonzh=dago kaas7t9."
yii[nd7n1'a.
"'Aa7 dits8 '00'17 bik1y1 t4esk'eh sh1'1g0l1. '!kaa dashis7[tee."
goo[nd7n1'a.

(18.3)
'!koo bigha'isdz1]] '1kaa t4esk'eh b1'1g0laan1'a.

(18.4)
N1go '1kaa dahneest9n1'a.
Ha'sh9] 'izi h00[dzi'7 n1y7]'3n1'a.
Bit'ahy1 ny7]'3n1'a.

(18.5)
N1go bigha'isdz1]] '1i[nd7n1'a.
"'!dz33ee shit['1hee d1'a[tsoj9da g0sh0. Ch'osh naaniid1go, doonsh0]l7dadaa[. '!koo daahka. D1h1] dl=7 [ik'aa7 d99' yajishgo nahd1h7[gho] baagodaa[t44[. 'Aa] '7[ts4naagh1] baagodaa[t44[."
goo[nd7n1'a.

(18.6)
Bijeek5'n] hich'88nab00ndii.
N1go '1nd7n1'a.

(18.7)
B7]t['ay1 s -- s ntsaa7 baadasi'37 beeb4g0z8n1'a

(18.8)
!koo d1'a[tso j9da, bit['1hee gojish0n1'a
{ai j9go 'izin7 [3go ch'osh baagoosl9n1'a.
N1go ch'osh7 naayandi[n1'a.

(18.9)
N1go [ai j9go, bigha'isdz1]] bit['1sh9 n11n0o[gho[n1'a.
Ch'osh 'isda'yeesndil7 nii'y1 yaaheesndilgo, yii[ts3n1'a.
T'3y1 biche'shk4ne yaan1[ghon1'a.
Hichan1'a.

(18.10)
"Ch'osh naaneesdaa. H2h hook1. 'Ch'osh naaniid1go, daahka,' na[jind7n."
biche'shk4ne7 daayii[nd7n1'a.

(18.11)
Joodaajib11y4go, jideeskan1'a.
D1s7 han1'an 'ijik1y1, '1] biz33y4], 'ik4y1naagh1], t'3y1 dits8 '00'an7 '1kaa n1deesgaln1'a.
Dits8 '00'1n7' bik1sh9 bitaan] yaan1a[ghogo yii[ts3n1'a.

(18.12)
N1go bim1] '1yii[nd7n1'a:
"Shim1, dits8 '00'1n7 bik1sh8 shitaa yaan1a[gho '7y4h4!"
goo[nd7n1'a.

(18.13)
N1go bim1] '1yii[nd7n1'a.
"Doo'1jind7da, shishke'4. 'I[k'id3 '4d88. Dooj0zj7da."
bim1] bii[nd7n1'a

(18.14)
D1'1gh1t'4ndah, '1] biz33y4] bim1] '1yii[nd7n1'a:
"Dooda, dishd7! Dooda, dishd7! Shitaa '1t'9! D1b7 '1t'9!"
nd7n1'a.

(18.15)
D1'1gh1t'4ndah bim1] bich'aaghag0ch8n1'a.
nD1s4y1 jakan1'a.

(18.16)
N1go, n11n1nd1s4ee, '1] Ma'ye] bichee'shk4nen7 d1b7n7 dl=7 d99' yajishgo, god1h7[ghon1'a.
Gogh2'n] goch88y1[ti ndah doob4goj7s8dan1'a.

(18.17)
N1go '1] Ma'yen] biche'shk4n7 hid1n1[ghozh8, '1dai[nd7n1'a:
"Ha'y1hee joodaanahab11y4yo dahk1n1?"
daayii[nd7n1'a.

(18.18)
N1go bighaa'isdz1]] '1bii[nd7n1'a:
"'Ch'osh naaniid1go, daahka,' na[jind7.

!koo ch'osh naaneesdaa. '&b22 '1sh9 hooka. '$jid8n.
nd7n1'a.

(18.19)
N1go d1b7 '1t'9 ndah, '1goo[nd7n1'a:
"Haast887 goj7y3[ee. 'Iy1ada jind7n1'a, h1l7?"
goo[nd7n1'a.

(18.20)
N1go '1a[jind7n1'a:
"'Ao. 'D1haa] dl=7 d99' yajish] d7] jeek5' '7[ts4naagh1] baadaa[t44[,' shi[jind7n."
nd7n1'a.

(18.21)
N1go '1goo[nd7n1'a:
"!gh1t'4, dishnd7, goj7y3[ee!"

nd7n1'a.

(18.22)
N1go bijeek5' '7[ts4naagh1n] baaj7][t9n1'a.
Koogh2 b1'1gojil1n1'a.
Bijeek5'n], bigha'isdz1]go, yi[sik4n1'a sh3'sh9.

(18.23)
N1go bijeek5'n] '1i[nd7n1'a:
"Shigha'isdz1], yaa sh1h1]ghaa[."
yii[nd7n1'a.

(18.24)
Gotsaask'idey1 nneet'3go, nanneest9go yaa b1h1jint1n1'a.
B7]t['ash9 s -- s ntsaa7 baadasi''37 beeb4g0z8n1'a.
'!sh9go hik'izh88 nees'3n1'a.
'!sh9go 'in11shdiya[ndi.

(18.25)
N1go '1goo[nd7n1'a:
"'*8sh9go sh4goja."
goo[nd7go, s -- s ntsaa7 baadasi'3sh4go doodashdi[ndikaah1t'9dan1'a.
D1h1goohndii, 'ii[haazhn1'a.

(18.26)
N1go '1] jeek5'] '1yinz9n1'a.
"H22sh2, 'iy1ab22 '88sh9go dooda'dih1t'9da?"
j7]z8go, d1'i[hoshgo '1sh9go k'4shdeesghaln1'a.

(18.27)
N1go b7]t['ash9 s -- s ntsaa7 baadasi'3n1'a! Gotaan] '1t'9n1'a!
D1'i[hoshgo, k==h4go bit['1h haja[tsan1'a.
Gom1] bich'88n1jii[teen1'a.
Gom1] '1a[jind7n1'a:
"Shim1, '1gh1] shitaan] '1t'9! B7]t['ash9 s -- s ntsa7 baadasi'1! '!7bee d1b7 '1t'97 b4g0z8!"
goo[nd7n1'a.

(18.28)
Bich'88n1shdiyeest'11zhn1'a, d1gom1]bi[
D1'i[hoshn1'a
Baan1j7t'11zhn1'a.
B7]t['aash9 bik'4shdeesghaln1'a.
D1nd7 d1b7 '1t'9n1'a!

(18.29)
Ts4ntsaa7 n1shn'3n1'a.
Gotsiit'1 dahjiis'3n1'a.
'I[hoshzh8 bik'izh8 nj7]y1n1'a.
Bitsii ts4 k'eejii[kaan1'a.
Jiyeesx9n1'a.